Hvers vegna almennar ašgeršir fyrir heimilinn

Mikiš er nś rętt um ašgeršir, eša réttara sagt ašgeršaleysi, rķkisstjórnarinnar ķ mįlefnum heimilanna. Aušvita er mönnum er heitt ķ hamsi og nś hafa einhverjir stašiš upp og byrjaš aš mótmęla. Žetta eru merkileg mótmęli frį mķnum bęjardyrum séš; žrįtt fyrir ešlislęgt ónęmi fyrir hópefli og fjöldasamkomum žį gęti ég vel hugsaš mér aš mótmęla óréttlętinu ķ lįnavišskiptum hér į landi.

Byrjum į verštryggingunni.

Grundvallarregla ķ heilbrigšum lįnavišskiptum er aš hafa tekjur og skuldin séu ķ sama gjaldeyri. Įhęttan sem felst ķ gengissveiflunum žegar žessi regla er brotin žżšir einfaldlega aš slķk lįn eru stórhęttuleg. Ķslendingar og margar žjóšir Austur Evrópu hafa nżveriš fengiš sįrsaukafulla kennslustund ķ žessu grundvallaratriši, sömu kennslustundina og Rśssland, mörg rķki Suš-Austur Asķu, Mexķkó og Argentķna og fleiri žjóšir hafa gengiš ķ gegnum sķšastlišna tvo įratugi.  

Eins undarlegt og žaš nś er žį stendur rķkiš ķ vegi fyrir žvķ aš žessi regla sé höfš ķ hįvegum hér į landi. Verštryggingin žżšir ķ raun aš skuldir almennings eru ekki ķ sama gjaldmišli og tekjurnar. Skuldin hękkar ķ samręmi viš veršbólgu į mešan tekjurnar standa ķ staš. Žetta er einfaldlega śt ķ hött. Allir įbyrgir foreldrar myndu rįšleggja börnum sķnum aš fylgja reglunni samviskusamlega, en hér setur rķkiš fólki stólinn fyrir dyrnar og neyšir almenning til žess aš taka óįbyrga og stórhęttulega įhęttu.

Reynsla Ķslendinga af veršbólgu ķ gegnum įrin og ótal dęmi erlendis frį, hefšu įtt aš kveikja į perunni hjį öllum žeim velmenntušu og launušu sérfręšingum sem fara meš žessi mįl hér į landi, en žaš er eins og einhverskonar “fagleg blinda” hafi hrjįš ķslenska sérfręšinga undanfarin įr.

Rķkinu ber aš gęta hagsmuni almennings en framferši hins opinbera ķ žessu mįlin jafnast į viš aš rķkiš myndi banna öryggisbelti. Fólk žarf aš vera ansi forhert ef žaš sér ekki ķ dag hversu hęttulegt žaš er aš brjóta žessa reglu. Rķkiš hefur meš verštryggingunni brotiš gegn almenningi og žess vegna ber žvķ aš afnema verštrygginguna strax og leišrétta aftur ķ tķmann.

“Flatskjįsskżringin”

Margar furšulegar skżringar į hruninu hafa heyrst undanfariš. Ótrślega algengt er aš persónugera vandann og skrifa hruniš į gręšgi, sišspillingu og ašra skapgeršagalla. Aš mķnu mati er žetta meira og minna vitleysa; aušvita getur fólk veriš grįšugt og sišspillt, rétt eins og žaš getur veriš forsjįlt og réttsżnt, en mikilvęgast er aš fólk er ekki betra en umhverfiš sem žaš tilheyrir. Žaš sem fariš hefur fram hjį nęr öllum er aš umhverfiš var klikkaš og vitlaust. Hruniš hér į landi sem og erlendis er fyrst og fremst kerfishrun, en žaš kerfi sem lį fjįrhagslegu umhverfi okkar til grundvallar var einfaldlega vitlaust og żtti undir vitlausa hegšun.

Žaš er žó hęgt aš hafa skilning į žvķ žegar fólk blótar gręšgi bankastjóra og śtrįsarvķkinga, en žegar žessi skżring er yfirfęrš į almenning keyrir vitleysan um žverbak. Žessi skżring hefur veriš kölluš “Flatskjįsskżringin” en skv. henni er hruniš afleišing neyslugręšgi og órįšsķu almennings sem fyrir vikiš į skiliš aš sitja ķ skuldasśpunni. Flatskjįsskżringin hefur helst veriš haldiš į lofti af talsmönnum Samfylkingarinnar sem jafnframt eru helstu varšhundar verštryggingarinnar.

Fyrir žaš fyrsta žį voru allar ķslenskar hagtölur ķ góšęrinu komnar śt fyrir allan žjófabįlk ķ samanburši viš ašrar žjóšir (sbr. gengisskrįning krónunnar, skuldastaša žjóšarbśsins, stęrš fjįrmįlakerfisins, vöruskiptahalli o.s.frv.). Ein af örfįum undartekningum frį vitleysunni voru fjįrmįla heimilanna. Žótt skuldir almennings sem hlutfall af rįšstöfunartekjum hafi vissulega veriš miklar įriš 2007 voru žęr engu aš sķšur ķ samręmi viš Bretland, Bandarķkin og Danmörk svo dęmi séu tekin.

Žį ber aš athuga aš skuldir heimilanna eru fyrst og fremst ķ ķslenskum krónum (um 75%) en ekki ķ erlendum gjaldeyri eins og skuldir fyrirtękjanna. Aš žessu leyti ęttum viš aš vera betur stödd en t.d. margar žjóšir Austur Evrópu žar sem hśsnęšisbólan var drifin įfram af lįnum ķ evrum og svissneskum frönkum. Verštrygging gerir žaš hins vegar aš verkum aš verštryggš lįn eru įlķka hęttuleg (ef ekki hęttulegri) og lįn ķ erlendri mynt.  Žetta er sér-ķslenskt sjįlfskaparvķti og hreint og beint ótrślegt ef viš ętlum aš lįta fjįrmįl heimilanna brenna upp ķ žessari vitleysu. 

Flatskjįr, gasgrill og nżir bķlar eru ekki įstęša hrunsins – not by a long shot. Heimlin eru fórnarlömb vitleysunnar en ekki grįšugi ślfurinn.

Af hverju ašgeršir?

Rökin sem ég hef tališ upp hér aš ofan eru ašallega réttlętis- og sanngirnisrök, en žaš mį lķka efnahagslegrök fyrir žvķ aš rįšist sé ķ almennar ašgeršir eins og nišurfellingu skulda.
 
Sś stašreynd aš skuldir almennings eru ķslenskum krónum gerir žaš aš verkum aš hiš opinbera hefur mun meiri möguleika į aš endurskipuleggja skuldastöšu heimilanna heldur en fyrirtękjanna. Rķkiš eša sešlabankinn (eša rķki sérfręšinganna réttara sagt) getur t.d. prentaš krónur til žess aš kaupa ķslensku hśsnęšisbréfin af Ķbśšalįnasjóši, bönkunum og lķfeyrissjóšunum.

Žegar hagkerfi standa frammi fyrir jafn grķšarlegum samdrętti og žaš ķslenska gerir nś er žaš višurkennd hagfręši aš beita rķkinu til žess aš halda uppi eftirspurn ķ hagkerfinu. Venjulega er žetta gert annaš hvort meš mótvęgisašgeršum – rķkiš ręšist ķ (atvinnuskapandi) fjįrfestingar og višhaldsašgeršir – eša skattalękkunum. Eins skrķtiš og žaš nś er žį hefur ekkert af žessu veriš ķ umręšunni hér į landi. Ašalįstęšan er sś aš skuldirnar sem lenda į rķkinu vegna bankahrunsins eru svo miklar aš slķkar ašgeršir eru ekki taldar mögulegar (venjulega er žessar leišir sagšar lokašar žeim žjóšum sem skulda meir en 60% af VLF).

Nišurfęrsla skulda gerir ķ raun sama gagn. Ž.e. heimilin munu hafa meira milli handanna og žannig helst eftirspurnin ķ hagkerfinu uppi. Hér er gott aš hafa ķ huga aš einkaneysla stendur fyrir 54% af landsframleišslu Ķslands og žvķ er til mikils aš vinna. Žaš er til lķtils aš rembast viš aš halda fyrirtękjunum į lofti meš endalausum sértękum ašgeršum og fyrirgreišslum žegar rekstrargrundvöllurinn – eftirspurnin – er horfin.

Meira sķšar.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Hlédķs

Mjög góšur pistill hjį žér Kristjįn Torfi! 

Hef engu viš aš bęta og ekkert aš draga frį

Hlédķs, 12.5.2009 kl. 11:52

2 Smįmynd: Sindri Karl Siguršsson

Žaš er hįlf hjįkįtlegt til žess aš hugsa aš "vernda lķfeyrissjóšina/almannatryggingakerfiš" meš verštryggingu žegar allar vķsbendingar eru ķ žį įtt aš žeir komi ekki til meš aš eiga fyrir lķfeyrisskuldbindingum vegna vķsitölutengingar atvinnuleysisbóta, sem eru 10 sinnum hęrri hér en ķ Póllandi.

Ég veit ekki hve lengi žetta kerfi heldur śt en veit aš venjulegt fólk getur ekki haldiš žvķ uppi, hvorki meš išgjöldum né sköttum, nema ķ mjög stuttan tķma. Žį er ekki veriš aš tala um žrjś įr, frekar eitt til tvö. Nišurfelling höfušsstóls um 20%, eša veršbólgan sķšasta įriš eša svo, skiptir engu mįli fyrir lķfeyrissjóšakerfiš. 40 įra endurgreišsla į slķku lįni kallar fram meiri launahękkanir ķ framtķšinni til aš standa undir greišslunni. Žį er spurninginn hvort er betra aš fara śt ķ bśš og kaupa mjólk į 100 kr. og vera meš 200 žśs. ķ laun eša kaupa hann į 200 kr. og vera meš 400 žśs. ķ laun. 

Ašhald ķ peningamįlum veršur alltaf lįnveitandans. Ef hann gęti séš fram į tap mun hann ekki lįna, svo einfallt er žaš. Verštrygging skekkir žessa dómgreind.

Sindri Karl Siguršsson, 12.5.2009 kl. 22:35

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband